Św. Ambroży – patron pszczelarzy

uleuli, św. Ambroży, pszczoły, mural, mediolan,

Kiedy wydawać by się mogło, że grudniem niepodzielnie zawładnął św. Mikołaj, warto wspomnieć innego świętego. Św. Ambroży z Mediolanu, którego działalność nie miała nic wspólnego ani z pszczelarstwem, ani z pszczołami, został wybrany na patrona pszczelarzy ze względu na legendę. I właśnie 7 grudnia to jemu poświęcony dzień. 

Pierwsza legenda o świętym Ambrożym

Kiedy Ambroży nie był jeszcze ani świętym, ani biskupem, ani nawet rzymskim namiestnikiem, bo był po prostu dzieckiem, wg jednej z legend tuż po narodzinach, obsiadły go pszczoły, wchodziły do ust i odlatywały. Mimo że pszczoły nic chłopcu nie robiły, prócz składania miodu na usta, to przerażona matka chciała je odgonić. Powstrzymał ją przed tym ojciec chłopca, widząc w tym zdarzeniu przepowiednię. Sekretarz późniejszego świętego zanotował, iż ojciec wykrzyknął “Jeśli niemowlę żyć będzie, to będzie kimś wielkim!”. Inni widzieli w tym zapowiedź tego, że będzie wielkim mówcą.

Mural ze św. Ambrożym w Mediolanie, Igor Scalisi Palminteri, fot. Andrea Cherchi, źródło: https://blog.urbanfile.org/2020/12/07/milano-porta-vittoria-un-murale-dedicato-a-santambrogio-e-alle-api/

Kim był św. Ambroży z Mediolanu?

Ambrosius Aurelius urodził się w IV wieku w Cesarstwie Rzymskim, jako syn prefekta Galii. Po śmierci ojca wraz z matką i rodzeństwem przeniósł się do Rzymu, gdzie z czasem przyjął staranne wykształcenie z filozofii, prawa i retoryki.

W wieku 25 lat wraz z bratem udał się do przyjaciel ojca, który był namiestnikiem prowincji Pannonii, czyli na dzisiejsze tereny zachodnich Węgier, wschodniej Austrii, północnej Chorwacji, Słowenii oraz północno-zachodniej Serbii. Spędził u niego 5 lat i dzięki jego protekcji został namiestnikiem prowincji Ligurii-Emilii ze stolicą w Mediolanie. 

3 lata później zmarł biskup tego miasta. Wyborom nowego towarzyszył spór między katolikami a arianami, każdy chciał mieć swojego przedstawiciela na tym stanowisku. Ambroży, jako rzymski namiestnik, starał się załagodzić konflikt i zapobiec rozruchom. W swych działaniach był na tyle skuteczny, że obie strony, idąc na kompromis, zaproponowały mu to stanowisko. Zgodził się na nie, mimo że nie był ochrzczony. Z naszego punktu widzenia wydaje się to niezwykłe, natomiast wówczas starano się chrzest przyjmować, jak najpóźniej, żeby bez grzechów móc wstąpić do nieba.

Holenderska Agencja Dziedzictwa Kulturowego (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed), http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/

Druga legenda o świętym Ambrożym

Ambroży, jak cesarski urzędnik chciał osobiście uspokoić rozemocjonowany wyborami zgromadzony w świątyni tłum. Gdy tylko tam wkroczył jakieś dziecko krzyknęło “Ambroży biskupem!”. Wszyscy obecni uznali to za znak od Boga i powtórzyli po dziecku “Ambroży biskupem!”. Zaskoczony Ambroży nie chciał objąć tej funkcji, a im bardziej protestował, tym bardziej lud nalegał. Chcąc pokazać, że nie jest godny bycia biskupem udał się do sądu i wydał dwa bardzo surowe wyroki. Lud znając jego łagodność zawołał, by jego grzechy spadły na nich. Sprowadził więc do pałacu nierządnice, by uważano go za rozpustnika. I znowu lud, znając jego charakter, w to nie uwierzył i ponawiał żądania, by został biskupem. Ambroży nie widząc innej możliwości, nocą wsiadł na konia i uciekł. Jakież było jego zdziwienie, gdy o świcie zobaczył, że stoi pod bramą miasta. Lud wprowadził go do środka, a Ambroży uznał wolę bożą, przyjął chrzest i święcenia.


Św. Ambroży, Kalendarz świętych, Jacques Callot, akwaforta źródło: https://www.nga.gov/collection/art-object-page.51825.html

Jak Ambrosius Aurelius stał się św. Ambrożym?

Bytcie biskupem rozpoczął od studiowania dzieł tak chrześcijańskich, jak i niechrześcijańskich. Dzięki czemu swobodnie nauczał lud i objaśniał Pismo Święte. Współcześni mu uznawali go za wybitnego mówcę. Św. Ambroży napisał wiele traktatów teologicznych i przyczynił się do reformy liturgii. Z powodu bogatej spuścizny literackiej został zaliczony, obok św. Augustyna, św. Hieronima i św. Grzegorza I Wielkiego, do grona czterech wielkich doktorów Kościoła zachodniego. To z jego rąk św. Augustyn przyjął chrzest. Słynął również z dobroczynności. A jako biskup rozprawił się z arjanami, jako heretyckim odłamem chrześcijaństwa. Walczył z wierzeniami imperium rzymskiego, doprowadzając do wydania przez cesarza Teodozjusza Wielkiego oficjalnego zakazu kultu pogańskiego. Walczył też z judaizmem i gdy chrześcijanie spalili synagogę w Kallinikum nad Eufratem, wymógł dla nich amnestię, grożąc cesarzowi ekskomuniką. 

Kiedy zmarł, jego obowiązki musiało przejąć kilku kapłanów, bo żaden człowiek w pojedynkę nie był w stanie tak wiele zrobić. Jego relikwie spoczywają w bazylice św. Ambrożego w Mediolanie. Zostały one sprowadzone także do Polski: w lipcu 2014 do kościoła parafialnego pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Żabiej Woli koło Lublina, w kwietniu 2016 do kościoła parafialnego pw. Niepokalanego Poczęcia NMP w Kobiernicach koło Bielska-Białej, w sierpniu 2016 do kościoła parafialnego pw. św Augustyna w Czapurach koło Poznania. Wkrótce mają również trafić do kościoła parafialnego w Bujakowie koło Mikołowa w województwie śląskim.

fot. Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku, ul skrzynkowy – św. Ambroży

Św. Ambroży – patron pszczelarzy

Figury przedstawiające biskupa Mediolanu dość często pojawiają się w pasiekach. Mają chronić pszczele rodziny od szkód i zapewnić dobre zbiory. Znane jest powiedzenie – „święty Ambroży miodu dołoży”. Jego podobizny przedstawiane są z pastorałem i kószką, czyli słomianym ulem w kształcie dzwonu. Na obrazach często widnieje przypisywany mu aforyzm „dobra mowa jest jak plaster miodu”. Inne jego atrybuty, już nie związane z pszczelarstwem, to: bicz o trzech rzemieniach, dziecko w kołysce, gołąb i ptasie pióro jako znak boskiej inspiracji, księga, krzyż, mitra, model kościoła.

Co robią pszczelarze w dniu swego patrona? Najczęściej udają się na mszę. Czasem spotykają się przy uroczystym obiedzie. Jeśli słyszeliście o ciekawych zwyczajach związanych z tym dniem, dajcie znać w komentarzach.

Przepisy z miodem:

Znajdziesz TU

Bibliografia:

Św. Ambroży | W niebie

Święty Ambroży, biskup i doktor Kościoła, Brewiarz.pl

Św. Ambroży – patron pszczelarzy Święty Ambroży, patron pszczelarzy – historia jego życia

Ambroży z Mediolanu – Wikipedia, wolna encyklopedia

Zerknij tutaj rónież:

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.